شرکت فضایی اسپیس‌ایکس (SpaceX)، تأسیس‌شده توسط ایلان ماسک، سرانجام پس از سال‌ها انتظار روز جمعه وارد بورس نزدک شد و بزرگ‌ترین عرضه اولیه سهام (IPO) تاریخ بازارهای مالی را رقم زد. این شرکت با عرضه ۵۵۵.۶ میلیون سهم به قیمت ۱۳۵ دلار برای هر سهم، موفق به جذب ۷۵ میلیارد دلار سرمایه شد.

سهام اسپیس‌ایکس معاملات خود را با قیمت ۱۵۰ دلار آغاز کرد که نشان‌دهنده رشد ۱۱ درصدی نسبت به قیمت عرضه بود و در پایان روز با قیمت ۱۶۰.۹۵ دلار بسته شد. رشدی چشمگیر معادل ۱۹ درصد نسبت به قیمت اولیه.

این عرضه اولیه، اسپیس‌ایکس را از یک شرکت خصوصی فعال در حوزه موشک‌ها و ماهواره‌ها به یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های بورسی جهان تبدیل کرده و می‌تواند تأثیر عمیقی بر صنعت فضا، هوش مصنوعی و حتی ثروت شخصی ایلان ماسک داشته باشد.

در این رابطه بخوانید‌ : شاخص فاندینگ ریت (Funding Rates) در بازار کریپتو چیست؟

بزرگ‌ترین عرضه اولیه تاریخ بازارهای مالی

ابعاد عرضه اولیه اسپیس‌ایکس بی‌سابقه است. جذب ۷۵ میلیارد دلار سرمایه نه‌تنها رکورد تمامی عرضه‌های اولیه پیشین را شکست، بلکه فاصله زیادی با رکوردهای قبلی دارد.

جهت مقایسه:

• عرضه اولیه علی‌بابا در سال ۲۰۱۴ حدود ۲۵ میلیارد دلار بود.
  عرضه اولیه آرامکوی عربستان در سال ۲۰۱۹ حدود ۲۹.۴ میلیارد دلار سرمایه جذب کرد.

موفقیت اسپیس‌ایکس همچنین ایلان ماسک را به نخستین تریلیونر جهان تبدیل کرد. او با در اختیار داشتن حدود ۸۵.۱ درصد حق رأی شرکت، کنترل بسیار گسترده‌ای بر اسپیس‌ایکس خواهد داشت.

حجم معاملات سهام این شرکت در نخستین روز نیز بسیار بالا بود. پلتفرم معاملاتی Robinhood از ثبت رکورد جدیدی در میزان ترافیک کاربران پس از آغاز معاملات اسپیس‌ایکس خبر داد.

در همین حال، بانک‌های سرمایه‌گذاری گلدمن ساکس و مورگان استنلی که مدیریت عرضه اولیه را برعهده داشتند، طبق گزارش وال‌استریت ژورنال مجموعاً حدود ۵۰۰ میلیون دلار کارمزد دریافت کرده‌اند.

جزئیات پرونده S-1؛ درآمدها، زیان‌ها و برنامه‌های هوش مصنوعی

اسناد ثبت‌شده اسپیس‌ایکس نزد کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) نشان می‌دهد بخش عمده درآمد این شرکت از سرویس اینترنت ماهواره‌ای استارلینک (Starlink) تأمین می‌شود.

بر اساس این گزارش:

• درآمد اسپیس‌ایکس در سال ۲۰۲۵ از ۱۸ میلیارد دلار فراتر رفته است.
  با این حال، شرکت در همان سال ۴.۹ میلیارد دلار زیان خالص ثبت کرده است.
  مجموع زیان‌های انباشته اسپیس‌ایکس از زمان تأسیس تاکنون به بیش از ۳۷ میلیارد دلار رسیده است.

این اسناد همچنین از تمرکز روزافزون شرکت بر حوزه هوش مصنوعی از طریق واحد xAI پرده برداشته‌اند.

از جمله قراردادهای بزرگ محاسباتی این بخش می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• قرارداد ماهانه ۱.۲۵ میلیارد دلاری با شرکت Anthropic
  قرارداد ماهانه ۹۲۰ میلیون دلاری با گوگل

در عین حال، اسپیس‌ایکس به سرمایه‌گذاران هشدار داده که در آینده احتمال افزایش سرمایه و رقیق شدن سهام وجود دارد.

همین موضوع باعث شکل‌گیری گمانه‌زنی‌هایی درباره احتمال ادغام اسپیس‌ایکس و تسلا شده است؛ موضوعی که گوئین شاتول، مدیر عملیات اسپیس‌ایکس، در گفت‌وگو با CNBC آن را رد نکرد و گفت:

همچنین بخوانید : نیرو (NEIRO) چیست؟

«شاید چنین اقدامی زندگی ایلان را کمی آسان‌تر کند.»

چه کسانی از عرضه اولیه اسپیس‌ایکس سود می‌برند؟

عرضه عمومی سهام اسپیس‌ایکس سود قابل‌توجهی را برای سرمایه‌گذاران اولیه، کارکنان شرکت و شخص ایلان ماسک به همراه خواهد داشت.

بر اساس گزارش نیویورک تایمز حدود ۴,۴۰۰ کارمند اسپیس‌ایکس به لطف سهام خود می‌توانند به جمع میلیونرها بپیوندند.

اما همه سرمایه‌گذاران به یک اندازه منتفع نخواهند شد. سرمایه‌گذاران حاضر در ساختارهای SPV (شرکت‌های واسط سرمایه‌گذاری) ممکن است با مشکلاتی مانند کارمزدهای پنهان، تأخیر در دریافت سود و حتی خطر کلاهبرداری پس از پایان دوره قفل سهام مواجه شوند.

از سوی دیگر، کنترل بیش از ۵۰ درصدی ایلان ماسک بر حق رأی شرکت باعث شده برخی سرمایه‌گذاران نهادی درباره مسائل حاکمیت شرکتی ابراز نگرانی کنند.

همچنین برنامه موشک فوق‌سنگین استارشیپ (Starship) هنوز با چالش‌های متعددی روبه‌رو است و مسیر دستیابی به قابلیت استفاده مجدد کامل آن همچنان نامشخص باقی مانده است.

عرضه اولیه اسپیس‌ایکس چه معنایی برای صنعت فضا دارد؟

ورود اسپیس‌ایکس به بازار سهام را می‌توان نقطه عطفی برای صنعت فضایی تجاری دانست.

ارزش بازار این شرکت اکنون از ۱.۷۵ تریلیون دلار فراتر رفته و به‌مراتب بالاتر از غول‌های سنتی صنعت هوافضا مانند بوئینگ (Boeing) و لاکهید مارتین (Lockheed Martin) قرار گرفته است.

این ارزش‌گذاری عظیم نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران به آینده فناوری‌های موشک‌های قابل استفاده مجدد و اینترنت ماهواره‌ای خوش‌بین هستند.

برای سرمایه‌گذاران خرد نیز این عرضه اولیه فرصتی کم‌نظیر فراهم کرده تا در شرکتی سرمایه‌گذاری کنند که طی سال‌های اخیر با پروژه‌هایی مانند پروازهای آزمایشی استارشیپ، توسعه شبکه استارلینک و مدیریت جنجالی ایلان ماسک همواره در کانون توجه قرار داشته است.

با این حال، تحلیلگران هشدار می‌دهند که سهام اسپیس‌ایکس همچنان با ریسک‌های قابل‌توجهی همراه است؛ از جمله:

• زیان‌ده بودن شرکت
  وابستگی به قراردادهای دولتی
  نیاز به دریافت مجوزهای نظارتی
  هزینه‌های سنگین توسعه فناوری‌های جدید

کارشناسان توصیه می‌کنند سرمایه‌گذاران عملکرد فصلی شرکت، رشد مشترکان استارلینک و هرگونه تحول در شایعات مربوط به ادغام احتمالی با تسلا را به دقت زیر نظر داشته باشند.

جمع‌بندی

عرضه اولیه اسپیس‌ایکس بدون تردید یکی از مهم‌ترین رویدادهای تاریخ بازارهای مالی و صنعت فضایی محسوب می‌شود. سهام این شرکت در نخستین روز معاملات با رشد ۱۹ درصدی مواجه شد و استقبال گسترده سرمایه‌گذاران را به همراه داشت.

با وجود این موفقیت، آینده اسپیس‌ایکس همچنان به عوامل مختلفی از جمله سودآوری، توسعه پروژه‌های بلندپروازانه و ساختار مدیریتی آن وابسته است. با این حال، دسترسی به منابع مالی بازار سرمایه می‌تواند نقش مهمی در پیشبرد پروژه‌های استارشیپ، استارلینک و هوش مصنوعی ایفا کند.

سوالات متداول

اسپیس‌ایکس چه زمانی وارد بورس نزدک شد؟

سهام اسپیس‌ایکس روز جمعه ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶ با نماد SPX در بورس نزدک معامله شد. قیمت آغازین سهام ۱۵۰ دلار بود و در پایان روز به ۱۶۰.۹۵ دلار رسید.

اسپیس‌ایکس در عرضه اولیه خود چه میزان سرمایه جذب کرد؟

این شرکت با فروش ۵۵۵.۶ میلیون سهم به قیمت ۱۳۵ دلار برای هر سهم، موفق به جذب ۷۵ میلیارد دلار سرمایه شد و بزرگ‌ترین عرضه اولیه تاریخ را رقم زد.

آیا ایلان ماسک پس از عرضه اولیه اسپیس‌ایکس تریلیونر می‌شود؟

بله. با توجه به سهم کنترلی حدود ۸۵.۱ درصدی ایلان ماسک و ارزش‌گذاری جدید اسپیس‌ایکس، ثروت روی کاغذ او از یک تریلیون دلار فراتر می‌رود و او را به نخستین تریلیونر جهان تبدیل می‌کند. البته این رقم وابسته به ارزش سهام بوده و ممکن است با نوسانات بازار تغییر کند.

ترجمه شده توسط مجله خبری نیپوتو