تبدیل جیوه به طلا؛ آیا بیت کوین برنده بزرگ این کشف علمی خواهد بود؟

یک استارتاپ آمریکایی مدعی شده که توانسته با استفاده از واکنش‌های همجوشی هسته‌ای جیوه را به طلا تبدیل کند. آیا افزایش احتمالی عرضه طلا می‌تواند به نفع بیت کوین تمام شود؟

می‌گویند هر چیزی که می‌درخشد طلا نیست؛ اما این ضرب‌المثل اخیرا معنای کاملاً متفاوتی پیدا کرد. یک استارتاپ آمریکایی فعال در حوزه همجوشی هسته‌ای مدعی شد که موفق شده از جیوه طلا تولید کند.

فرایند مورد استفاده شرکت ماراتون فیوژن (Marathon Fusion) برخلاف ترفندهای شیمیایی، بر پایه تبدیل هسته‌ای عناصر است. مقاله پژوهشی این شرکت توضیح می‌دهد که چگونه نوترون‌های پرانرژی حاصل از واکنش همجوشی دوتریوم-تریتیوم به هسته‌ی جیوه-۱۹۸ برخورد می‌کنند و با خروج دو نوترون، آن را به جیوه-۱۹۷ تبدیل می‌کنند.

در این رابطه بخوانید‌ : ارز دیجیتال Moca Network (MOCA) چیست؟ معرفی کامل پروژه موکا نتورک

جایگاه بیت کوین به عنوان طلای دیجیتال

بنابراین، اگر طلا با چیزی مواجه شده باشد که برخی آن را «باگ تولید بی‌نهایت» می‌نامند، چه اتفاقی برای این فلز چندصدساله و ارزشمند که همواره به دلیل کمیاب بودن مورد توجه بوده خواهد افتاد؟ و این اتفاق چه تأثیری می‌تواند بر جایگاه بیت‌کوین به‌عنوان طلای دیجیتال داشته باشد؛ رمزارزی که عرضه آن سقف مشخصی دارد؟

برایان آرمسترانگ (Brian Armstrong)، مدیرعامل کوین‌بیس، معتقد است تحولات اخیر می‌توانند به نفع بیت‌کوین تمام شوند. او امکان تولید جیوه به طلا را با صنعت الماس‌های آزمایشگاهی مقایسه کرد.

آرمسترانگ گفت: «شما نمی‌توانید چیزی اختراع کنید که عرضه بیت‌کوین را افزایش دهد. در نهایت، تنها ۲۱ میلیون بیت‌کوین وجود خواهد داشت.»

کایل شیلر (Kyle Schiller)، هم‌بنیان‌گذار و مدیرعامل ماراتون فیوژن گفت که از سوی جواهرسازان با درخواست‌ها و علاقه زیادی روبه‌رو شده است.

شیلر می‌گوید: «میزان علاقه افرادی که می‌خواهند از این طلا برای ساخت جواهرات استفاده کنند، به شکل شگفت‌آوری زیاد بوده است. به نظر من، این طلا هم مانند طلای معمولی عمدتاً به‌عنوان ابزاری برای حفظ ارزش استفاده خواهد شد.»

با این حال، پیش از آنکه طرفداران طلا نگران شوند، باید توجه داشت که دستاورد ماراتون هنوز فاصله زیادی با اثبات امکان تولید ارزان و انبوه طلا دارد.

نیکوس کاوالیس (Nikos Kavalis)، مدیرعامل شرکت تحقیقاتی متالز فوکوس (Metals Focus) می‌گوید:

«ما هنوز به مرحله‌ای نرسیده‌ایم که بتوانیم درباره تأثیر قابل‌توجه این فناوری بر میزان تولید طلا صحبت کنیم. اگرچه اشاره به رؤیاهای کیمیاگری برای تیترهای جذاب خبری فوق‌العاده است، اما فکر می‌کنم معدن‌کاران طلا در آینده قابل پیش‌بینی همچنان شغل خود را حفظ خواهند کرد!»

آیا واقعاً می‌توان طلا را در مقیاس صنعتی تولید کرد؟

فرایند هسته‌ای این فناوری از نظر علمی امکان‌پذیر است؛ اما تبدیل آن به یک فرایند صنعتی مقرون‌به‌صرفه، موضوعی کاملاً متفاوت و بسیار پیچیده‌تر است.

شرکت ماراتون اعلام کرده که توانسته طلا را با نرخی ۱۰ برابر رکورد آزمایشگاه سرن (CERN) تولید کند. سرن یک آزمایشگاه اروپایی فیزیک ذرات است که دانشمندان در آن با استفاده از شتاب‌دهنده‌های قدرتمند، به بررسی بنیادی‌ترین اجزای سازنده ماده می‌پردازند.

تبدیل جیوه به طلا از طریق همجوشی هسته‌ای؛ منبع: Marathon Fusion

با این حال، آزمایش ALICE در سرن طی دوره فعالیت خود از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸، تنها حدود ۲۹ پیکوگرم هسته طلا تولید کرده است. این هسته‌ها نیز پیش از آنکه در برخوردهای ذرات از بین بروند، تنها کسری از ثانیه دوام می‌آوردند.

همچنین بخوانید : آوا (تراولا) چیست؟ بررسی جامع 2025

شرکت ماراتون تاکنون مقدار دقیق طلای تولیدشده در آزمایش خود را به‌صورت عمومی اعلام نکرده است. جیک هارتر (Jake Harter)، مهندس پژوهشی این شرکت گفته است که مقدار تولیدشده همچنان بسیار ناچیز و در حال حاضر در مقیاس میکروسکوپی است؛ با این حال، شرکت امیدوار است در سال ۲۰۲۷ به تولید مقادیر میلی‌گرمی در مقیاس قابل مشاهده دست پیدا کند.

مقاله پژوهشی ماراتون

بنابراین، اعداد بسیار بزرگ‌تری که در مقاله پژوهشی ماراتون مطرح شده‌اند، پیش‌بینی‌هایی درباره عملکرد یک نیروگاه همجوشی هسته‌ای در آینده هستند و به میزان تولید فعلی این شرکت ارتباطی ندارند.

در این مقاله، تولید سالانه حدود دو تن طلا به ازای هر گیگاوات توان حرارتی همجوشی مدل‌سازی شده است. برای درک بهتر این رقم، کافی است بدانیم طبق اعلام شورای جهانی طلا (World Gold Council)، معادن سراسر جهان در سال ۲۰۲۵ مجموعاً ۳۶۷۲ تن طلا تولید کرده‌اند. بنابراین، حتی تولید یک نیروگاه همجوشی در آینده نیز در مقایسه با مجموع تولید جهانی معادن، رقم نسبتاً محدودی خواهد بود.

هارتر می‌گوید حتی برای رسیدن به این اهداف، شرکت باید ظرفیت تولید جیوه غنی‌شده مورد استفاده در فرایند تولید طلا را افزایش دهد و البته خود راکتور همجوشی را نیز بسازد.

او توضیح می‌دهد: «در مسیر توسعه و تکامل این فناوری، مطالعاتی را نیز درباره سازگاری مواد، پمپاژ جیوه و استخراج طلا انجام خواهیم داد.»

آیا تولید طلای آزمایشگاهی می‌تواند سرنوشت الماس‌های آزمایشگاهی را تکرار کند؟

مقایسه‌ای که برایان آرمسترانگ میان طلای آزمایشگاهی ماراتون و الماس‌های آزمایشگاهی مطرح کرده، کاملاً قابل درک است.

قیمت عمده‌فروشی الماس‌های آزمایشگاهی از سال ۲۰۱۸ تاکنون و هم‌زمان با افزایش ظرفیت تولید، بیش از ۹۰ درصد کاهش یافته است. برخلاف جایگزین‌های قدیمی‌تر الماس مانند زیرکونیای مکعبی، الماس‌های آزمایشگاهی جدید از نظر ترکیب شیمیایی کاملاً مشابه الماس‌های استخراج‌شده از معادن هستند؛ با این تفاوت که با کسری از قیمت آن‌ها تولید می‌شوند.

اما آیا ممکن است همین اتفاق برای طلا نیز رخ دهد؟

مقاله پژوهشی شرکت Marathon Fusion؛ منبع: Marathon Fusion

تحلیلگر بازار (Nagham Hassan)، در پلتفرم سرمایه‌گذاری ای‌تورو (eToro)، معتقد است مقایسه این دو فناوری قابل درک است، اما «اقتصاد این دو فرایند کاملاً متفاوت است».

او می‌گوید در حالی که با افزایش ظرفیت کارخانه‌ها، هزینه تولید الماس کاهش یافت، تولید طلا از طریق همجوشی هسته‌ای به زیرساخت‌هایی بسیار پیچیده نیاز دارد که هنوز به شکل تجاری وجود ندارند.

مشکل دیگر این است که طلای تولیدشده در این فرایند، رادیواکتیو خواهد بود.

هارتر می‌گوید: «طلا باید کمی بیش از یک دهه در شرایط نگهداری باقی بماند تا میزان پرتوزایی آن به سطح رادیواکتیویته یک موز برسد.»

با این حال، او معتقد است این مسئله مانع بزرگی برای تجاری‌سازی اولیه فناوری نخواهد بود؛ زیرا بخش عمده طلا صرفاً به‌عنوان یک دارایی سرمایه‌گذاری نگهداری می‌شود.

مشکل بزرگ‌تر این است که هنوز مشخص نیست آیا این فناوری از نظر اقتصادی اساساً توجیه‌پذیر خواهد بود یا خیر.

او در این‌باره می‌گوید: «هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد این فرایند از نظر تجاری مقرون‌به‌صرفه است. پیش‌بینی‌هایی نظری درباره درآمد احتمالی ارائه شده، اما هیچ اطلاعاتی درباره هزینه راه‌اندازی و فعالیت راکتورها وجود ندارد.»

آیا کاهش کمیابی طلا می‌تواند به نفع بیت‌کوین تمام شود؟

بیت‌کوین اغلب به دلیل محدودیت عرضه و سقف نهایی ۲۱ میلیون واحدی، طلای دیجیتال نامیده می‌شود. آرمسترانگ نیز تأکید می‌کند که هیچ‌کس نمی‌تواند روشی برای تولید و افزایش تعداد بیت‌کوین‌های آینده ابداع کند.

اگر فناوری‌هایی مانند همجوشی هسته‌ای در آینده بتوانند منبع تازه‌ای برای عرضه طلا ایجاد کنند، این اتفاق از نظر تئوری می‌تواند فشار نزولی بر قیمت این فلز گران‌بها وارد کند.

فابیان شر (Fabian Schär)، استاد فناوری دفترکل توزیع‌شده و فین‌تک در دانشگاه بازل می‌گوید:

«برای هر دارایی، افزایش قابل‌توجه عرضه در دسترس، همراه با ثابت بودن سایر شرایط، فشار نزولی بر قیمت بازار آن ایجاد می‌کند.»

او اضافه می‌کند: «اگر فرض کنیم تولید ارزان‌قیمت و انبوه این طلا امکان‌پذیر شود، طلا نیز از این قاعده مستثنی نخواهد بود.»

با این حال، با توجه به اینکه برآورد می‌شود نخستین راکتورهای همجوشی دست‌کم یک دهه دیگر به مرحله بهره‌برداری برسند و همچنان پرسش‌های زیادی درباره توجیه اقتصادی این شکل جدید از کیمیاگری وجود دارد، بعید است این فناوری در آینده نزدیک باعث افزایش قیمت بیت‌کوین شود.

بنابراین، دست‌کم در شرایط فعلی، دستاورد ماراتون بیشتر یک آزمایش علمی جذاب با کاربردهای بالقوه جالب است تا تهدیدی فوری برای بازار طلا.

ترجمه شده توسط مجله خبری نیپوتو