آیا کند شدن توسعه هوش مصنوعی اقتصاد آمریکا را به رکود می‌کشاند؟

کند شدن روند توسعه هوش مصنوعی می‌تواند پیامدهایی فراتر از صنعت فناوری داشته باشد. در شرایطی که سرمایه‌گذاری شرکت‌های بزرگ آمریکایی در زیرساخت‌های هوش مصنوعی به حدود ۸۰۰ میلیارد دلار می‌رسد و بخش قابل‌توجهی از رشد اقتصادی آمریکا به این صنعت وابسته شده یک سؤال مهم مطرح می‌شود. آیا کاهش سرعت پیشرفت هوش مصنوعی می‌تواند بازار سهام را تحت فشار قرار دهد و اقتصاد آمریکا را وارد رکود کند؟

در حال حاضر، صنعت هوش مصنوعی آمریکا میان دو رویکرد متضاد گرفتار شده است. برخی از رهبران این صنعت خواهان کنترل سرعت توسعه مدل‌های پیشرفته برای افزایش امنیت هستند؛ در مقابل، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، بر ادامه سریع توسعه این فناوری و پیشی گرفتن از چین تأکید دارد.

هم‌زمان، سرمایه‌گذاری‌های کلان در مراکز داده، زیرساخت‌های پردازشی و مدل‌های هوش مصنوعی ادامه دارد. به همین دلیل، هرگونه تغییر در انتظار سرمایه‌گذاران درباره آینده هوش مصنوعی می‌تواند بر بازارهای مالی و اقتصاد جهانی اثر بگذارد.

در این رابطه بخوانید‌ : بلوم (Blum) چیست : ترکیبی از اکسچنج متمرکز و غیرمتمرکز

کاهش سرعت هوش مصنوعی تهدیدی برای اقتصاد؟

سرمایه‌گذاری عظیم: بر اساس پیش‌بینی گلدمن ساکس، پنج شرکت بزرگ آمریکایی فعال در زیرساخت‌های هوش مصنوعی قرار است در سال جاری ۸۰۰ میلیارد دلار برای توسعه این حوزه هزینه کنند.

وابستگی رشد اقتصادی: تحلیل فدرال رزرو سنت‌لوئیس نشان می‌دهد سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با هوش مصنوعی در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۵، حدود ۳۹ درصد از رشد واقعی تولید ناخالص داخلی آمریکا را به خود اختصاص داده‌اند.

اختلاف بر سر سرعت توسعه: داریو آمودی، سم آلتمن، دمیس هاسابیس و ایلان ماسک از رویکردهای مختلف تنظیم سرعت پیشرفت هوش مصنوعی حمایت کرده‌اند. درحالی‌که دونالد ترامپ با توقف یا کندسازی هماهنگ این فناوری مخالف است.

خطر اصلاح بازار: صندوق بین‌المللی پول هشدار داده است که عقب‌گرد سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی می‌تواند بازار سهام آمریکا را با افت ۲۰ درصدی مواجه کند.

احتمال رکود اقتصادی: سناریوی مؤسسه فیچ نشان می‌دهد ترکیب افت ۳۵ درصدی بازار سهام و کاهش سرمایه‌گذاری شرکت‌ها می‌تواند به رکود اقتصاد آمریکا منجر شود.

دیدگاه متفاوت کارشناسان: برخی کارشناسان معتقدند حتی با توقف آموزش مدل‌های جدید، گسترش استفاده از مدل‌های فعلی و عامل‌های هوش مصنوعی می‌تواند بهره‌وری و تقاضا برای پردازش را افزایش دهد.

چرا برخی از رهبران صنعت هوش مصنوعی خواهان کاهش سرعت توسعه هستند؟

داریو آمودی، مدیرعامل شرکت آنتروپیک (Anthropic)، از رویکردی حمایت می‌کند که هدف آن تنظیم سرعت توسعه پیشرفته‌ترین مدل‌های هوش مصنوعی است. به باور او، توسعه این مدل‌ها باید به شکلی پیش برود که پژوهش‌های امنیتی بتوانند با سرعت کافی پیشرفت کنند.

پیشنهاد آمودی که در ماه سپتامبر مطرح شد، چند محور اصلی دارد: حضور ارزیابان مستقل در آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی، تدوین استانداردهای مشترک ایمنی، اعمال محدودیت‌هایی برای توسعه‌دهندگان در کشورهای دموکراتیک و در نهایت، هماهنگی بین‌المللی با مشارکت کشورهایی از جمله چین.

سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، دمیس هاسابیس، از بنیان‌گذاران Google DeepMind، و ایلان ماسک، بنیان‌گذار xAI، نیز از رویکرد آمودی حمایت کرده‌اند.

بااین‌حال، تنظیم سرعت توسعه هوش مصنوعی الزاماً به معنای توقف آموزش مدل‌های جدید نیست. آمودی تأکید می‌کند که پیشرفت فنی و آموزش مدل‌ها می‌توانند ادامه داشته باشند، اما باید فرصت بیشتری برای بررسی ایمنی و کنترل خطرات فراهم شود.

برخی سیاستمداران خواهان محدودیت‌های شدیدتری هستند. برنی سندرز، سناتور آمریکایی، و گرگ کاسار، نماینده کنگره، در ۲۳ سپتامبر طرح «قانون ممنوعیت ابرهوش مصنوعی» (Ban Artificial Superintelligence Act) را ارائه کردند. این طرح، ممنوعیت دائمی توسعه ابرهوش مصنوعی و توقف توسعه هوش مصنوعی پیشرفته تا زمان تدوین مقررات فدرال ایمنی را پیشنهاد می‌کند.

همچنین بخوانید : ارز دیجیتال اینجکتیو Injective (INJ) چیست؟ معرفی کامل بلاکچین Injective

الیزابت وارن، سناتور آمریکایی، نیز خواستار توقف فوری شده است. اورزولا فن در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، از تنظیم سرعت پژوهش‌ها درباره پیشرفته‌ترین مدل‌های هوش مصنوعی حمایت می‌کند.

چرا دونالد ترامپ با توقف توسعه هوش مصنوعی مخالف است؟

دونالد ترامپ معتقد است محدود کردن توسعه هوش مصنوعی می‌تواند به نفع چین تمام شود و جایگاه رقابتی آمریکا را تضعیف کند.

ترامپ همچنین از تشکیل نهادی موسوم به «نیروی ابرهوش» (Super Intelligence Force) خبر داده که قرار است جی کلیتون، رئیس پیشین کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC)، آن را هدایت کند.

مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا، معتقد است هر آزمایشگاه باید بتواند سرعت ایمن توسعه محصولات خود را تعیین کند.

از دیدگاه او، رقابت و مسئولیت حقوقی شرکت‌ها می‌توانند انگیزه‌هایی برای رعایت ایمنی ایجاد کنند.

جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا (Nvidia)، نیز از توسعه سریع هوش مصنوعی حمایت می‌کند. هرچند او توقف موقت توسعه محصولات خاص را در شرایطی که ایمنی آن‌ها تأیید نشده یا کنترلشان با اطمینان کافی امکان‌پذیر نیست، می‌پذیرد.

بنابراین، اختلاف اصلی میان این گروه‌ها بر سر توقف همه‌جانبه توسعه هوش مصنوعی نیست؛ بلکه بر سر این است که آیا باید سرعت پیشرفت این فناوری از طریق توافقی هماهنگ و جمعی محدود شود یا تصمیم‌گیری درباره آن به خود شرکت‌ها واگذار شود.

در ۲۹ سپتامبر، ترامپ و شماری از مدیران برجسته صنعت هوش مصنوعی توافق‌نامه‌ای داوطلبانه درباره ایمنی امضا کردند. این توافق بر کنترل‌های داخلی، ممیزی مستقل و نظارت تأکید دارد، اما توقف جمعی توسعه هوش مصنوعی را الزامی نمی‌کند.

با افزایش نگرانی‌های جهانی درباره این فناوری، وقوع یک حادثه مهم در حوزه ایمنی هوش مصنوعی می‌تواند بار دیگر فشارها برای کاهش سرعت توسعه را افزایش دهد.

سرمایه‌گذاری ۸۰۰ میلیارد دلاری در هوش مصنوعی چه پیامدی برای اقتصاد دارد؟

توسعه هوش مصنوعی به سرمایه‌گذاری گسترده در مراکز داده، تجهیزات پردازشی، تراشه‌ها و زیرساخت‌های محاسباتی نیاز دارد. بر اساس پیش‌بینی گلدمن ساکس، پنج شرکت بزرگ آمریکایی فعال در حوزه زیرساخت‌های عظیم هوش مصنوعی قرار است در سال جاری مجموعاً ۸۰۰ میلیارد دلار برای توسعه این زیرساخت‌ها هزینه کنند.

نمونه‌ای از این سرمایه‌گذاری‌ها را می‌توان در فعالیت‌های سافت‌بنک (SoftBank) مشاهده کرد. این گروه اخیراً انتشار اوراق قرضه جدیدی به ارزش ۱۰ میلیارد دلار و یک میلیارد یورو، معادل ۱.۱۵ میلیارد دلار، را برای تأمین مالی سرمایه‌گذاری خود در OpenAI آغاز کرده است.

به گزارش رویترز، این معامله قرار است بزرگ‌ترین انتشار اوراق قرضه شرکتی غیرمالی در منطقه آسیا و اقیانوسیه و ژاپن باشد و در میان ۲۰ معامله بزرگ جهانی از این نوع در سال جاری قرار گیرد. سافت‌بنک تا پایان ماه ژوئیه نیز حدود ۵۴.۶ میلیارد دلار در OpenAI سرمایه‌گذاری کرده بود.

سهم هوش مصنوعی از رشد اقتصادی آمریکا چقدر است؟

سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با هوش مصنوعی به‌تدریج به یکی از عوامل مهم رشد اقتصاد آمریکا تبدیل شده‌اند.

بر اساس تحلیلی که بانک فدرال رزرو سنت‌لوئیس در ماه ژانویه منتشر کرد، سرمایه‌گذاری‌های گسترده مرتبط با هوش مصنوعی در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۵ حدود ۳۹ درصد از رشد واقعی تولید ناخالص داخلی آمریکا را تشکیل داده‌اند.

در این گزارش آمده است:

«در مجموع، گروه‌های مرتبط با هوش مصنوعی در سه فصل نخست سال ۲۰۲۵، معادل ۰.۹۷ واحد درصد به رشد واقعی تولید ناخالص داخلی کمک کردند […] تا پایان سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۵، این حوزه‌ها ۳۹ درصد از کل رشد تولید ناخالص داخلی را تشکیل می‌دادند؛ رقمی که بدون احتساب مراکز داده به ۳۶ درصد می‌رسید. این سهم در سال ۲۰۰۰ معادل ۲۸ درصد بود.»

این آمار نشان می‌دهد که تغییر در روند سرمایه‌گذاری هوش مصنوعی می‌تواند پیامدهایی فراتر از شرکت‌های فناوری داشته باشد. اگر انتظارات درباره سودآوری این صنعت کاهش یابد، شرکت‌ها ممکن است پروژه‌های زیرساختی خود را لغو کنند، سرمایه‌گذاران ارزش دارایی‌های مرتبط با هوش مصنوعی را دوباره ارزیابی کنند و وام‌دهندگان نیز تأمین مالی پروژه‌ها را محدود سازند.

کاهش سرمایه‌گذاری هوش مصنوعی باعث سقوط بازار سهام می‌شود؟

کاهش سرعت توسعه هوش مصنوعی به‌تنهایی لزوماً به بحران اقتصادی منجر نمی‌شود. اما اگر این اتفاق با کاهش اعتماد سرمایه‌گذاران و افت انتظارات درباره بازدهی سرمایه‌گذاری‌ها همراه شود، احتمال اصلاح بازارهای مالی افزایش می‌یابد.

صندوق بین‌المللی پول (IMF) در ماه آوریل برآورد کرد که عقب‌گرد سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی می‌تواند به افت ۲۰ درصدی بازار سهام آمریکا و سخت‌تر شدن شرایط اعتباری منجر شود. بر اساس این سناریو، تولید ناخالص داخلی آمریکا ممکن است ۱.۵ درصد پایین‌تر از سطح پایه پیش‌بینی‌شده قرار گیرد و تولید جهانی نیز ۱.۲ درصد کاهش یابد.

مؤسسه رتبه‌بندی اعتباری فیچ (Fitch) در سناریویی که در همین ماه منتشر کرد، چشم‌انداز بدبینانه‌تری ارائه داد. بر اساس این سناریو، افت ۳۵ درصدی بازار سهام همراه با عقب‌نشینی شرکت‌ها از هزینه‌های سرمایه‌ای می‌تواند اقتصاد آمریکا را وارد رکود کند.
این پیش‌بینی‌ها سناریوهای احتمالی هستند، نه نتایج قطعی. شدت پیامدهای اقتصادی به عواملی مانند میزان وابستگی بازارها به شرکت‌های هوش مصنوعی، شرایط اعتباری، رفتار سرمایه‌گذاران و بازدهی واقعی پروژه‌های زیرساختی بستگی دارد.

سناریوی خوش‌بینانه: چرا استفاده از هوش مصنوعی می‌تواند همچنان رشد کند؟

همه کارشناسان معتقد نیستند که کند شدن توسعه مدل‌های پیشرفته الزاماً به کاهش رشد اقتصادی منجر می‌شود.

دیدگاه خوش‌بینانه این است که اقتصاد هنوز از تمام ظرفیت مدل‌های موجود استفاده نکرده و گسترش کاربردهای فعلی می‌تواند حتی بدون توسعه سریع مدل‌های جدید، بهره‌وری را افزایش دهد.

دیوید می‌نارش، مدیرعامل سرویس دستیار تلفنی هوش مصنوعی Valory و از اعضای مؤسس سیستم عامل ایجنت‌های هوش مصنوعی Olas، در گفت‌وگو با مجله توضیح می‌دهد که کند شدن پیشرفت قابلیت‌های پیشرفته‌ترین مدل‌ها مانع از افزایش بهره‌وری ناشی از توسعه سیستم‌های عامل‌محور هوش مصنوعی نمی‌شود.

او می‌گوید:

«شواهد فراوانی وجود دارد که نشان می‌دهد پذیرش هوش مصنوعی در بسیاری از صنایع به‌شدت عقب مانده است. حتی در حوزه مهندسی نرم‌افزار نیز میزان استفاده از این فناوری در انواع مختلف کسب‌وکارها و سازمان‌ها همچنان پایین‌تر از حد انتظار است.»

او در ادامه می‌افزاید:

«حتی اگر آموزش مدل‌های جدید به‌طور کامل متوقف شود، گسترش مدل‌های موجود در اقتصاد ادامه خواهد یافت و دستاوردهای مرتبط با آن نیز محقق خواهند شد.»

شیو شانکار، بنیان‌گذار و مدیرعامل پلتفرم محاسبات هوش مصنوعی Boundless، نیز معتقد است که تقاضا برای استفاده از مدل‌های فعلی می‌تواند به رشد خود ادامه دهد.
او می‌گوید:

«با افزایش تعداد کاربردهایی که مردم برای این فناوری پیدا می‌کنند، دست‌کم در کوتاه‌مدت و میان‌مدت، یعنی طی یکی دو سال آینده، انتظار داریم تقاضا برای استنتاج هوش مصنوعی به‌شدت افزایش یابد.»

شانکار تأکید می‌کند که این روند حتی در صورت کند شدن توسعه مدل‌های جدید نیز ادامه پیدا می‌کند و می‌تواند فرصت‌های تازه‌ای ایجاد کند.

استنتاج هوش مصنوعی به فرایند استفاده از مدل آموزش‌دیده برای پاسخ به درخواست‌ها و انجام وظایف گفته می‌شود. در نتیجه، حتی اگر آموزش مدل‌های جدید کاهش یابد، افزایش تعداد کاربران و کاربردهای هوش مصنوعی می‌تواند تقاضا برای توان پردازشی را همچنان بالا نگه دارد.

سناریوی بدبینانه: حباب سرمایه‌گذاری هوش مصنوعی در حال شکل‌گیری است؟

در سوی دیگر، برخی نهادهای اقتصادی درباره خطر سرمایه‌گذاری بیش از حد در هوش مصنوعی هشدار داده‌اند. نگرانی اصلی این است که اگر بازدهی واقعی این فناوری کمتر از انتظارات فعلی باشد، ارزش‌گذاری شرکت‌ها و حجم سرمایه‌گذاری‌ها ممکن است به‌شدت تعدیل شود.

صندوق بین‌المللی پول در ماه ژانویه هشدار داد که کاهش انتظارات درباره رشد بهره‌وری ناشی از هوش مصنوعی می‌تواند سرمایه‌گذاری را کاهش دهد، اصلاح ناگهانی بازارهای مالی را رقم بزند و ثروت خانوارها را تحت فشار قرار دهد.

این نهاد اعلام کرد:

«خطرات مربوط به چشم‌انداز اقتصادی همچنان بیشتر به سمت سناریوهای منفی متمایل هستند. بازنگری در انتظارات مربوط به رشد بهره‌وری ناشی از هوش مصنوعی می‌تواند به کاهش سرمایه‌گذاری و اصلاح ناگهانی بازارهای مالی منجر شود. این روند ممکن است از شرکت‌های مرتبط با هوش مصنوعی به سایر بخش‌های بازار سرایت کند و ثروت خانوارها را کاهش دهد.»

مدیرکل بانک تسویه‌حساب‌های بین‌المللی (BIS) نیز در اوایل همین ماه هشدار داد که اگر بازدهی هوش مصنوعی کمتر از انتظار باشد، کاهش سرمایه‌گذاری می‌تواند رونق فعلی هزینه‌های سرمایه‌ای را به رکود تبدیل کند.

او برای توضیح این خطر به نمونه‌های تاریخی اشاره کرد:

«تب ساخت کانال‌ها در دهه ۱۸۳۰، رونق راه‌آهن بریتانیا در دهه ۱۸۴۰، گسترش برق‌رسانی در دهه ۱۹۲۰ و جهش شرکت‌های اینترنتی در اواخر دهه ۱۹۹۰، همگی بر پایه پیشرفت‌های فناورانه مهمی شکل گرفته بودند. در تمام این موارد، سرمایه‌ای بیش از آنچه بازدهی نهایی توجیه می‌کرد، جذب شد. در هر یک از این نمونه‌ها، اصلاحی که در نهایت رخ داد، پیامدهایی در سراسر اقتصاد به همراه داشت.»

آیا سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های هوش مصنوعی بیش از حد افزایش یافته است؟

مقاله‌ای پژوهشی از بانک تسویه‌حساب‌های بین‌المللی که در ماه ژوئیه منتشر شد، برآورد کرد که سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های هوش مصنوعی تقریباً ۱.۵ برابر سطح بهینه از منظر کارایی اجتماعی است.

این گزارش به نقش بدهی و ساختارهای سرمایه‌گذاری متقابل اشاره می‌کند. عواملی که می‌توانند در صورت افت ارزش دارایی‌ها، احتمال شکل‌گیری بحران و سرایت آن به بخش‌های دیگر اقتصاد را افزایش دهند.

در این مقاله آمده است:

«رقابت در حوزه هوش مصنوعی به سرمایه‌گذاری قابل‌توجهی منجر شده است؛ به‌طوری که بر اساس یک سناریوی پایه محافظه‌کارانه، میزان سرمایه‌گذاری حدود ۵۰ درصد از سطح بهینه اجتماعی فراتر می‌رود. رونق‌های بزرگ‌تر معمولاً با رکودهای شدیدتر و مخرب‌تری پایان می‌یابند.»

بااین‌حال، همه تحلیلگران معتقد نیستند که کاهش سرعت توسعه هوش مصنوعی الزاماً به افت سرمایه‌گذاری منجر خواهد شد.

بانک سرمایه‌گذاری یو‌بی‌اس (UBS) هفته گذشته اعلام کرد که «تنظیم سرعت پیشرفت لزوماً به معنای کاهش هزینه‌های سرمایه‌ای نیست». این بانک پیش‌بینی خود درباره هزینه‌های سرمایه‌ای صنعت هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۷ را در سطح ۱.۲ تریلیون دلار حفظ کرده است. رقمی که در مقایسه با برآورد ۹۰۰ میلیارد دلاری این بانک برای سال جاری، افزایشی ۳۳ درصدی را نشان می‌دهد.

آیا کاهش سرعت توسعه هوش مصنوعی می‌تواند از حباب اقتصادی جلوگیری کند؟

با توجه به افزایش سرمایه‌گذاری‌ها در زیرساخت‌های هوش مصنوعی، این پرسش مطرح است که آیا کند شدن توسعه این فناوری می‌تواند بخشی از سرمایه‌گذاری‌های بیش از حد را مهار کند.

از یک سو، کاهش سرعت توسعه ممکن است انتظارات بازار را تعدیل کند و شرکت‌ها را به ارزیابی دقیق‌تر بازدهی پروژه‌های خود وادارد. چنین روندی می‌تواند احتمال تخصیص بیش از حد سرمایه به پروژه‌هایی را که بازدهی اقتصادی کافی ندارند کاهش دهد.

از سوی دیگر، حتی اگر توسعه مدل‌های جدید کند شود، استفاده گسترده‌تر از مدل‌های موجود می‌تواند تقاضا برای پردازش و زیرساخت‌های هوش مصنوعی را افزایش دهد. در این شرایط، سرمایه‌گذاری شرکت‌ها ممکن است همچنان ادامه پیدا کند.

بنابراین، کاهش سرعت پیشرفت هوش مصنوعی نه لزوماً به معنای توقف سرمایه‌گذاری است و نه به‌تنهایی می‌تواند از وقوع بحران اقتصادی جلوگیری کند. نتیجه نهایی به میزان استفاده واقعی از این فناوری، بازدهی سرمایه‌گذاری‌ها، انتظارات بازار و نحوه واکنش شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران بستگی دارد.

جمع‌بندی: آینده اقتصاد آمریکا به بازدهی هوش مصنوعی وابسته است؟

صنعت هوش مصنوعی آمریکا در نقطه‌ای حساس قرار گرفته است. از یک طرف، شرکت‌های بزرگ فناوری و سرمایه‌گذاران میلیاردها دلار برای توسعه مدل‌ها و زیرساخت‌های این فناوری هزینه می‌کنند. از طرف دیگر، نگرانی‌ها درباره ایمنی، بازدهی واقعی سرمایه‌گذاری‌ها و احتمال شکل‌گیری حباب مالی افزایش یافته است.

اگر توسعه هوش مصنوعی کند شود، اقتصاد آمریکا لزوماً وارد رکود نخواهد شد. اما اگر این اتفاق به افت اعتماد سرمایه‌گذاران، کاهش ارزش دارایی‌ها و لغو پروژه‌های زیرساختی منجر شود، خطر بی‌ثباتی اقتصادی افزایش می‌یابد.

در سناریوی خوش‌بینانه، گسترش کاربرد مدل‌های موجود و عامل‌های هوش مصنوعی می‌تواند بهره‌وری را افزایش دهد و تقاضا برای زیرساخت‌های پردازشی را حفظ کند. اما در سناریوی بدبینانه، کاهش بازدهی مورد انتظار ممکن است به عقب‌نشینی سرمایه‌گذاران، افت بازار سهام، محدود شدن اعتبار و کاهش ثروت خانوارها منجر شود.

در نهایت، پرسش کلیدی این است که آیا بازدهی اقتصادی هوش مصنوعی می‌تواند حجم عظیم سرمایه‌گذاری‌های امروز را توجیه کند یا خیر. پاسخ به این سؤال، نه‌تنها مسیر صنعت هوش مصنوعی، بلکه چشم‌انداز بازارهای مالی و رشد اقتصاد جهانی را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.

ترجمه شده توسط مجله خبری نیپوتو