از زمان راه‌اندازی بیت کوین در ژانویه ۲۰۰۹، حدود ۲۰.۰۷ میلیون BTC استخراج شده است. در بلاک ۹۶۲٬۵۷۰، تقریباً ۹۲۹٬۴۶۵ بیت‌کوین از سقف عرضه ۲۱ میلیون واحدی باقی مانده است. اما این بیت‌کوین‌ها به این زودی وارد بازار نخواهند شد. دوران استخراج آسان بیت‌کوین‌های جدید مدت‌هاست به پایان رسیده و آنچه باقی مانده، روندی طولانی و آهسته برای کاهش انتشار است که هر چهار سال یک‌بار صنعت استخراج را با آزمون جدیدی روبه‌رو می‌کند.

نکات کلیدی

• بیت کوین تاکنون ۲۰.۰۷ میلیون BTC، معادل ۹۵.۵۷٪ از عرضه اسمی خود را منتشر کرده است.
  هاوینگ بیت‌کوین در سال ۲۰۲۸ می‌تواند میزان عرضه جدید را از حدود ۴۵۰ BTC در روز به ۲۲۵ BTC کاهش دهد.
  حوالی سال ۲۱۴۰، زمانی که پاداش بلاک به صفر برسد، ماینرهای بیت‌کوین ممکن است کاملاً به کارمزد تراکنش‌ها وابسته شوند.

این همان بخشی است که معمولاً در تیترهایی مانند «بیت‌کوین تقریباً به‌طور کامل استخراج شده است» نادیده گرفته می‌شود. بله، ۹۵.۵۷٪ از عرضه اسمی بیت‌کوین هم‌اکنون در گردش است. اما شبکه بیت‌کوین از ابتدا به‌گونه‌ای طراحی شده که بخش عمده عرضه آن در سال‌های ابتدایی منتشر شود و سپس استخراج بیت‌کوین‌های باقی‌مانده به‌تدریج سخت‌تر و کندتر شود.

بنابراین، چند درصد پایانی عرضه بیت‌کوین یک شمارش معکوس کوتاه‌مدت نیست؛ بلکه فرآیندی نسلی و بسیار طولانی است.

در این رابطه بخوانید‌ : پروپوزال بهبود بیت کوین (BIP) چیست و چگونه کار می کند؟

در زمان نگارش این مطلب، ۱۵ اوت ۲۰۲۶ ماینرهای بیت‌کوین برای هر بلاکی که به بلاکچین اضافه می‌کنند، ۳.۱۲۵ BTC پاداش دریافت می‌کنند.

بلاک در واقع مجموعه‌ای از تراکنش‌هاست که اعتبارسنجی شده و به‌صورت دائمی در بلاکچین ثبت می‌شود. شبکه بیت‌کوین به‌طور میانگین هر ۱۰ دقیقه یک بلاک تولید می‌کند. بنابراین اگر شبکه مطابق برنامه معمول خود فعالیت کند، میزان عرضه جدید بیت‌کوین حدود ۴۵۰ BTC در روز یا تقریباً ۱۶۴٬۲۵۰ BTC در سال خواهد بود.

عرضه بیت‌کوین دائماً در حال کاهش است

برنامه انتشار بیت‌کوین به‌صورت کدنویسی‌شده در پروتکل آن قرار دارد. هیچ بانک مرکزی نمی‌تواند برای تغییر آن رأی‌گیری کند و هیچ دولتی نمی‌تواند در زمان بحران بیت‌کوین بیشتری عرضه کند.

هر ۲۱۰ هزار بلاک، یعنی تقریباً هر چهار سال یک‌بار، پاداشی که به ماینرها پرداخت می‌شود نصف می‌شود. به این رویداد هاوینگ (Halving) می‌گویند.

زمانی که ساتوشی ناکاموتو بیت‌کوین را راه‌اندازی کرد، پاداش استخراج در ابتدا ۵۰ BTC برای هر بلاک بود. سپس این پاداش به ترتیب به ۲۵ → ۱۲.۵ → ۶.۲۵ → ۳.۱۲۵ BTC کاهش پیدا کرد.

هاوینگ بعدی انتظار می‌رود حدود سال ۲۰۲۸ اتفاق بیفتد. در آن زمان پاداش استخراج به ۱.۵۶۲۵ BTC برای هر بلاک کاهش خواهد یافت و میزان عرضه روزانه مورد انتظار از حدود ۴۵۰ بیت‌کوین به تقریباً ۲۲۵ BTC خواهد رسید.

هاوینگ ۲۰۲۸ آخرین باری خواهد بود که ماینرها در قالب پاداش بلاک بیش از یک بیت‌کوین کامل دریافت می‌کنند، زیرا این پاداش تا سال ۲۰۳۲ به ۰.۷۸۱۲۵ BTC کاهش خواهد یافت.

میزان تخمینی پاداش استخراج بیت‌کوین تا سال ۲۰۶۰.

به همین دلیل، ۴.۴۳٪ عرضه باقی‌مانده اهمیت بیشتری از چیزی دارد که در نگاه اول به نظر می‌رسد.

بیت‌کوین در کمتر از دو سال از ۲۵٪ عرضه منتشرشده به ۵۰٪ رسید. رسیدن به ۷۵٪ نیز کمتر از چهار سال دیگر زمان برد. اما پس از آن، سرعت انتشار به‌شدت کاهش یافت.

عرضه منتشرشده بیت‌کوین در حدود ۳ دسامبر ۲۰۲۵ از مرز ۹۵٪ عبور کرد و پیش‌بینی می‌شود حدود فوریه ۲۰۳۵ به ۹۹٪ برسد.

نکته جالب این است که ۱٪ نهایی بیت‌کوین تقریباً یک قرن دیگر زمان خواهد برد تا استخراج شود.

همچنین بخوانید : الگوریتم اجماع اثبات سوزاندن چیست؟ و چگونه کار میکند؟

عبارت «آخرین بیت‌کوین» گمراه‌کننده است

قرار نیست در سال ۲۱۴۰ یک بلاک خاص استخراج شود و ناگهان یک بیت‌کوین کامل به‌عنوان «آخرین بیت‌کوین» از آن خارج شود.

تا آن زمان، پاداش استخراج بسیار کم خواهد شد. هر بیت‌کوین به ۱۰۰ میلیون ساتوشی تقسیم می‌شود و پاداش بلاک به‌تدریج کاهش می‌یابد تا جایی که ماینرها به‌جای دریافت بیت‌کوین کامل، تنها چند ساتوشی پاداش دریافت خواهند کرد.

بر اساس برنامه پیش‌بینی‌شده، طبق آمار هاوینگ منتشرشده توسط timechainstats.com، پاداش استخراج در سال‌های آینده تقریباً به این شکل خواهد بود:

۲۱۱۲: ۷۴ ساتوشی
۲۱۱۶: ۳۷ ساتوشی
۲۱۲۰: ۱۸ ساتوشی
۲۱۲۴: ۹ ساتوشی
۲۱۲۸: ۴ ساتوشی
۲۱۳۲: ۲ ساتوشی

پس از دوره‌ای که پاداش هر بلاک تنها یک ساتوشی خواهد بود، پاداش استخراج حدود سال ۲۱۴۰ به صفر می‌رسد.

تا اینجا همه چیز مطابق برنامه پیش رفته است.

البته حتی سال ۲۱۴۰ نیز یک تاریخ کاملاً قطعی نیست. هاوینگ بر اساس تعداد بلاک‌های استخراج‌شده فعال می‌شود، نه یک تاریخ مشخص در تقویم.

بیت‌کوین میانگین زمان تولید بلاک را حدود ۱۰ دقیقه تعیین کرده است، اما بلاک‌ها ممکن است در دوره‌هایی سریع‌تر یا کندتر تولید شوند و سپس شبکه با تغییر سختی استخراج، این روند را تنظیم می‌کند.

با وجود این، تصویر کلی کاملاً مشخص است:

عرضه بیت‌کوین ناگهان متوقف نمی‌شود؛ بلکه به‌تدریج و با کاهش پاداش‌ها، یک ساتوشی پس از دیگری، محو می‌شود.

یک نکته کوچک دیگر نیز درباره سقف ۲۱ میلیون بیت‌کوین وجود دارد.

بیت‌کوین نمی‌تواند کسری کوچک‌تر از یک ساتوشی ایجاد کند. در نتیجه، با ادامه هاوینگ‌ها، پاداش‌ها در نهایت آن‌قدر کم می‌شوند که دیگر قابل پرداخت نیستند و حداکثر عرضه به حدود ۲۰٬۹۹۹٬۹۹۹.۹۷۶۹ BTC می‌رسد.

این اختلاف بسیار ناچیز است، اما یادآوری مفیدی است که عدد معروف ۲۱ میلیون بیت‌کوین یک عدد رند و ساده‌شده است و نه رقم دقیق ریاضی مربوط به پرداخت نهایی.

ماینرها دوباره با فشار بیشتری مواجه خواهند شد

اهمیت هاوینگ شبکه از این جهت است که ماینرها برای حفظ فعالیت بیت‌کوین پاداش دریافت می‌کنند.

آن‌ها از کامپیوترهای تخصصی برای اعتبارسنجی تراکنش‌ها و تأمین امنیت شبکه استفاده می‌کنند.

درآمد ماینرها از دو منبع اصلی تشکیل می‌شود:

بیت‌کوین‌های جدید ایجادشده + کارمزدهای پرداختی کاربران

در حال حاضر، بیت‌کوین‌های تازه ایجادشده همچنان بخش عمده درآمد ماینرها را تشکیل می‌دهند.

در بازه ۲۴ ساعته‌ای که داده‌های شبکه به آن اشاره می‌کنند، درآمد استخراج حدود ۲۸.۷ میلیون دلار بوده است. کارمزد تراکنش‌ها تنها ۰.۶۹٪ از این رقم را تشکیل داده‌اند.

کارمزدها در دوره‌هایی که فعالیت شبکه افزایش پیدا می‌کند می‌توانند جهش کنند، اما در ماه‌های اخیر کارمزدهای پایین به یک وضعیت معمول تبدیل شده‌اند و این موضوع نشان می‌دهد که ماینرها همچنان تا چه اندازه به پاداش بلاک وابسته هستند.

نمودار هش‌پرایس در ۱۵ اوت ۲۰۲۶ از hashrateindex.com.

این وابستگی پس از هر هاوینگ مشکل‌سازتر می‌شود.

در سال ۲۰۲۸، ماینرها برای انجام تقریباً همان فعالیت، نصف بیت‌کوین جدید را دریافت خواهند کرد.

اگر قیمت BTC افزایش پیدا کند، کارمزدها بیشتر شوند، دستگاه‌های استخراج کارآمدتر شوند یا هزینه انرژی کاهش پیدا کند، صنعت استخراج می‌تواند این فشار را جذب کند.

اما اگر این عوامل نتوانند کاهش درآمد را جبران کنند، ماینرهای ضعیف‌تر و کم‌بازده‌تر ابتدا از بازار خارج خواهند شد.

در سال ۲۰۲۶، دو سال پس از هاوینگ ۲۰۲۴، ماینرها در حال عبور از یک بازار نزولی هش‌پرایس هستند.

خروج گسترده شرکت‌های استخراج بورسی که به‌دنبال زیرساخت‌های هوش مصنوعی (AI) رفته‌اند نیز فشار بیشتری بر صنعت استخراج وارد کرده است.

بودجه امنیتی بیت‌کوین در حال بازنویسی است

هش‌ریت (Hashrate)، یعنی مجموع قدرت محاسباتی اختصاص‌یافته به استخراج، نخستین خط دفاعی شبکه بیت‌کوین محسوب می‌شود.

هرچه هش‌ریت بیشتر باشد، هزینه حمله به شبکه نیز افزایش پیدا می‌کند.

رقم حدود ۹۰۰ اگزاهش بر ثانیه (EH/s) در این آخر هفته نشان می‌دهد که صنعت استخراج تا چه اندازه بزرگ شده است، اما این رقم تضمین نمی‌کند که تمام این قدرت پردازشی برای همیشه فعال باقی بماند.

استخراج یک کسب‌وکار با حاشیه سود محدود و نوسانات شدید است.

وقتی درآمد کاهش پیدا می‌کند، دستگاه‌های کم‌بازده خاموش می‌شوند. سپس سختی استخراج بیت‌کوین کاهش پیدا می‌کند و میزان کار موردنیاز برای استخراج بلاک‌ها کمتر می‌شود تا تولید بلاک دوباره به محدوده هدف شبکه نزدیک شود.

سیستم به فعالیت خود ادامه می‌دهد، اما اقتصاد پشت آن دائماً در حال تغییر است.

به همین دلیل، سؤال اصلی این نیست که آیا بیت کوین می‌تواند تا سال ۲۱۴۰ دوام بیاورد یا نه.

این است که:

آیا کارمزد تراکنش‌ها می‌توانند با کاهش تدریجی پاداش بلاک، به منبع درآمدی پایدار برای ماینرها تبدیل شوند؟

شبکه برای مواجهه با این مسئله نیازی ندارد تا زمان استخراج آخرین ساتوشی صبر کند. این چالش همین حالا نیز در حال شکل‌گیری است و بیت‌کوین هر چهار سال یک‌بار با کاهش پاداش‌ها آن را بیشتر تجربه می‌کند.

کمیابی بیت کوین

برای سرمایه‌گذاران، برنامه محدود عرضه همچنان یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های بیت‌کوین محسوب می‌شود.

با نرخ فعلی، سالانه حدود ۱۶۴٬۲۵۰ BTC ایجاد می‌شود. پس از هاوینگ بعدی، این جریان سالانه به حدود ۸۲٬۱۲۵ BTC کاهش خواهد یافت.

چهار سال بعد دوباره نصف می‌شود و همین روند ادامه پیدا می‌کند.

با کاهش مداوم عرضه جدید، زمانی که تقاضا افزایش پیدا کند، محدودیت عرضه می‌تواند اهمیت بیشتری پیدا کند.

اما کمیابی به‌تنهایی قیمت را تعیین نمی‌کند.

در تاریخ ۱۵ اوت ۲۰۲۶ بیت کوین با قیمتی کمتر از ۶۳ هزار دلار معامله می‌شد و همچنان تحت تأثیر عوامل زیر قرار دارد:

• میزان پذیرش
  قوانین و مقررات
  تمایل سرمایه‌گذاران
  نقدینگی
  شرایط اقتصاد جهانی

برنامه عرضه قابل پیش‌بینی می‌تواند بیت‌کوین را از ارزهای صادرشده توسط دولت‌ها متمایز کند، اما نمی‌تواند سرمایه‌گذاران را مجبور به خرید آن کند.

۹۲۹٬۴۶۵ بیت‌کوین باقی‌مانده برای استخراج نیز لزوماً معادل بیت‌کوین‌های قابل خرید در بازار نیستند.

بیت کوین‌های گمشده

بخشی از بیت‌کوین‌هایی که تاکنون استخراج شده‌اند احتمالاً برای همیشه از بین رفته‌اند. برای مثال به‌دلیل گم‌شدن کلیدهای خصوصی، خراب شدن دستگاه‌ها یا اشتباهات غیرقابل برگشت صاحبان آن‌ها.

هیچ‌کس دقیقاً نمی‌داند چه مقدار بیت‌کوین برای همیشه از دست رفته است.

کیف پولی که سال‌هاست هیچ تراکنشی نداشته، ممکن است برای همیشه از دست رفته باشد؛ یا ممکن است متعلق به فردی باشد که همچنان قصد نگهداری آن را دارد.

آزمون مهم بعدی در سال ۲۰۲۸ خواهد بود؛ زمانی که انتظار می‌رود پاداش استخراج دوباره نصف شود.

قیمت بیت‌کوین احتمالاً همچنان تیتر اصلی اخبار خواهد بود، اما برای درک وضعیت شبکه باید به درآمد ماینرها، کارمزد تراکنش‌ها و هش‌ریت توجه کرد.

این شاخص‌ها نشان خواهند داد که آیا شبکه بیت کوین می‌تواند با کاهش تدریجی عرضه جدید، همچنان هزینه امنیت خود را تأمین کند یا خیر.

ترجمه شده توسط مجله خبری نیپوتو