چین به مدت ۱۵ ماه متوالی در حال خرید طلا بوده است. موضوعی که باعث شده بسیاری گمان کنند پکن هدفی پنهان دارد: تضعیف دلار آمریکا و تغییر نظم مالی جهانی.

نزدیک به یک قرن است که دلار آمریکا بر نظام مالی جهانی سلطه دارد. اگر چند میلیون بشکه نفت یا چند میلیون تن گندم خریداری کنید، به احتمال زیاد دلار آمریکا بخشی از آن معامله خواهد بود.

اما چین می‌خواهد این وضعیت تغییر کند.

در این رابطه بخوانید‌ : چه اتفاقی برای بیت کوین های گم شده رخ می دهد؟

جاه‌طلبی چین برای پایان سلطه دلار

از دهه ۲۰۰۰ میلادی، چین کارزار گسترده‌ای را برای تغییر وضعیت موجود و قرار دادن یوان چین در مرکز تجارت بین‌المللی آغاز کرده است. حرکتی که احتمالاً به بهای تضعیف دلار آمریکا تمام خواهد شد.

«شی جین‌پینگ» رئیس‌جمهور چین، ماه گذشته در سخنرانی منتشرشده در مجله دولتی Qiushi بار دیگر به این هدف اشاره کرد و گفت کشورش باید:

«یک ارز قدرتمند بسازد که به‌طور گسترده در تجارت بین‌المللی و بازارهای ارز استفاده شود و جایگاه ارز ذخیره جهانی را داشته باشد.»

اگر یوان چین که نام رسمی آن «رنمینبی» به معنای «پول مردم» است بتواند دلار آمریکا را کنار بزند (برخی این اتفاق را حوالی سال ۲۰۵۰ محتمل می‌دانند)، این بزرگ‌ترین تغییر توازن قدرت جهانی از زمان جنگ جهانی دوم خواهد بود.

نظریه انباشت پنهانی طلا؛ سناریوی یک افشای بزرگ

چین چگونه می‌تواند به این هدف برسد؟

برخی تحلیلگران معتقدند چین در حال انباشت مخفیانه طلا در مقادیری بسیار بیشتر از آمار رسمی اعلام‌شده است و در نهایت با یک افشای بزرگ، نظام پولی جدیدی را معرفی خواهد کرد که با طلا پشتیبانی می‌شود و یوان نماینده آن خواهد بود.

اگرچه درباره ایجاد یک ارز مشترک مبتنی بر طلا میان کشورهای بریکس (BRICS) گمانه‌زنی‌هایی مطرح شده، اما دستیابی به توافق و اجرای یک ارز مشترک میان بیش از ۱۰ کشور در کوتاه‌مدت بعید به نظر می‌رسد. بنابراین، اقدام یک‌جانبه چین محتمل‌تر ارزیابی می‌شود.

«بزرگ‌ترین داستان مالی جهان که کسی به آن توجه نمی‌کند»

«دومینیک فریزبی» نویسنده مالی، در پادکست Triggernometry گفت:

«به نظر من، بزرگ‌ترین داستان در دنیای مالی، انباشت طلای چین است و هیچ‌کس به آن توجه نمی‌کند.»

فریزبی نویسنده چهار کتاب درباره تاریخ مالیات، طلا و بیت‌کوین است و از سال ۲۰۰۶ با نشریه MoneyWeek همکاری می‌کند.

ذخایر رسمی چین؛ آمار واقعی چقدر است؟

در پایان سال ۲۰۲۵، پکن اعلام کرد تنها ۲,۳۰۶ تن طلا در ذخایر خود دارد. رقمی که چین را در رتبه ششم دارندگان طلای جهان، پس از روسیه، فرانسه، ایتالیا، آلمان و آمریکا قرار می‌دهد.

همچنین بخوانید : زنجیره جانبی چیست؟ و چه کاربردی دارد؟ (Sidechains)

چین برای ۱۴ ماه متوالی طلا خریداری کرده است

اما برخی بر اساس میزان استخراج داخلی و واردات سالانه طلا، معتقدند چین بیش از دو برابر رقم اعلام‌شده ذخیره دارد.

بلومبرگ در ژانویه گزارش داد که چین طی ۱۴ ماه گذشته، هر ماه به ذخایر طلای خود افزوده است. حتی در شرایطی که قیمت طلا به رکوردهای تاریخی رسیده است. این روند در ژانویه نیز ادامه یافت.

«یان نیوونهایس» تحلیلگر طلا در Money Metals Exchange، تخمین می‌زند چین حدود ۵,۴۱۱ تن طلا در اختیار دارد؛ بیش از دو برابر آمار رسمی.

او می‌گوید:

«خرید پنهانی به بانک مرکزی چین اجازه می‌دهد طلا را با قیمت پایین‌تر خریداری کند و بیشترین بهره را از هر دلار ببرد.»

استراتژی آرام اما مؤثر پکن

«چارلز-آنری مونشو» مدیر سرمایه‌گذاری گروه بانکی سوئیسی Syz معتقد است ظرافت این استراتژی، رمز موفقیت آن است:

«برخلاف فروش گسترده اوراق خزانه‌داری آمریکا که می‌تواند باعث وحشت در بازار شود و نتیجه معکوس بدهد، خرید طلا یک تاکتیک آرام و تدریجی است.»

او افزود:

«این اقدام به‌مرور زمان فشار نزولی بر دلار وارد می‌کند، به‌ویژه اگر کشورهای دیگر نیز همین مسیر را دنبال کنند.»

به گفته او، چین با تبدیل بخشی از مازاد دلارهای خود به طلا:

• تقاضای جهانی برای دلار را کاهش می‌دهد
• در عین حال یک پشتوانه پولی مبتنی بر ارزش واقعی ایجاد می‌کند

طلا به‌عنوان سلاح مالی در زمان بحران

فریزبی تخمین می‌زند چین احتمالاً سه برابر بیشتر از رقم اعلامی طلا در اختیار دارد — و شاید حتی تا ۱۰ برابر.

او می‌گوید:

«اگر روزی درگیری جدی رخ دهد، مطمئن باشید چین همان‌طور که آمریکا از دلار به‌عنوان سلاح استفاده می‌کند، از پول به‌عنوان ابزار جنگ بهره خواهد برد.»

اگرچه شواهد غیرمستقیم زیادی برای این نظریه وجود دارد، اما به دلیل نبود شفافیت کامل در چین، اثبات قطعی آن دشوار است.

ریشه قدرت دلار در چیست؟

برای درک اینکه چین چگونه می‌تواند با یک ارز مبتنی بر طلا دلار را تضعیف کند، ابتدا باید فهمید که دلار آمریکا چگونه طی ۸۲ سال گذشته به ارز ذخیره اصلی جهان تبدیل شد.

در پایان جنگ جهانی دوم، ۴۴ کشور متحد در سال ۱۹۴۴ توافق‌نامه برتون وودز (Bretton Woods) را امضا کردند. بر اساس این توافق، طلا مبنای دلار آمریکا بود و سایر ارزها با ارزش دلار آمریکا مرتبط بودند. سیستم برتون وودز عملاً در اوایل دهه 1970 به پایان رسید، زمانی که رئیس جمهور آمریکا، ریچارد نیکسون، اعلام کرد که ایالات متحده دیگر طلا را با ارز ایالات متحده مبادله نخواهد کرد.

برتون وودز؛ نقطه آغاز سلطه جهانی دلار

در چارچوب توافق برتون وودز، دلار آمریکا در فورت ناکس قابل تبدیل به طلا بود و عملاً «هم‌ارزش طلا» محسوب می‌شد. کشورها در تجارت بین‌المللی از دلار به‌عنوان نماینده طلا استفاده می‌کردند و ایالات متحده نیز تعهدات خارجی خود را با طلا تسویه می‌کرد. آن هم در قالب یک نظام نرخ ارز ثابت و پایدار.

کنفرانس برتون وودز، نیوهمپشایر، ژوئیه ۱۹۴۴ (منبع: Britannica)

اما چند دهه بعد، این سیستم فروپاشید. آمریکا برای تأمین هزینه‌های جنگ ویتنام شروع به چاپ دلار بیش از میزان طلای ذخیره‌شده خود کرد.

در مواجهه با خطر هجوم برای تبدیل دلار به طلا، «ریچارد نیکسون» رئیس‌جمهور وقت آمریکا، تبدیل مستقیم دلار به طلا را متوقف کرد و عملاً به تلاش برای حفظ «استاندارد طلا» پایان داد.

با این حال، آمریکا همچنان بزرگ‌ترین اقتصاد جهان بود و احتمالاً ذخایر طلای قابل توجهی داشت. بنابراین جهان چاره‌ای جز ادامه اعتماد به دلار نداشت، حتی اگر دیگر مستقیماً به طلا متصل نبود.

دومینیک فریزبی در این‌باره می‌گوید:

«به آن توهم پولی می‌گویند. حتی اگر پول پشتوانه واقعی نداشته باشد، ما باید باور کنیم که چیزی پشت آن است تا سیستم کار کند.»

آمریکا چقدر طلا دارد؟ آیا چین می‌تواند از آن پیشی بگیرد؟

آمریکا ادعا می‌کند ۸,۱۳۳ تن طلا در اختیار دارد که بیش از نیمی از آن ظاهراً در فورت ناکس نگهداری می‌شود. با این حال، دهه‌هاست حسابرسی جامعی از این ذخایر انجام نشده است.

(انبار شمش طلای ایالات متحده، معروف به فورت ناکس – منبع: Wikimedia Commons)

فریزبی استدلال می‌کند:

«اگر هم‌زمان چین اعلام کند که مثلاً پنج برابر بیش از آنچه گفته، طلا دارد، ناگهان چین نیز پشتوانه‌ای واقعی و ملموس برای پول خود خواهد داشت؛ همان‌طور که آمریکا اکنون دارد.»

برآوردهای اولیه فریزبی نشان می‌داد چین ممکن است تا ۱۶ هزار تن طلا در اختیار داشته باشد یعنی دو برابر ذخایر آمریکا اما او بعداً این عدد را به حدود ۷ هزار تن اصلاح کرد.

پس پرسش اصلی این است: چین واقعاً چقدر طلا دارد؟

آیا ذخایر طلای چین دو برابر رقم رسمی است؟

سال گذشته، یک کارشناس سیاست‌گذاری چینی به خبرگزاری رویترز گفت ذخایر اعلام‌شده چین بسیار کمتر از سطحی است که برای دومین اقتصاد بزرگ جهان انتظار می‌رود.

بر اساس برآورد صندوق بین‌المللی پول (IMF)، تولید ناخالص داخلی چین در سال ۲۰۲۶ به ۲۰.۷ تریلیون دلار خواهد رسید، در حالی که GDP آمریکا حدود ۳۱.۸ تریلیون دلار پیش‌بینی می‌شود.

اگر همین نسبت را برای ذخایر طلا اعمال کنیم، ذخایر چین باید حدود ۶۵٪ از ۸,۱۳۳ تن آمریکا باشد؛ یعنی چیزی در حدود ۵,۳۰۰ تن طلا تقریباً دو برابر رقم رسمی اعلام‌شده.

تحلیلگران بانک ANZ استرالیا نیز رقمی مشابه، حدود ۵,۵۰۰ تن را برآورد کرده‌اند که در این صورت چین در جایگاه دوم جهانی قرار می‌گیرد.

چین؛ بزرگ‌ترین تولیدکننده طلای جهان

این برآوردها ممکن است حتی افزایش یابد، چراکه چین از سال ۲۰۰۷ تاکنون بزرگ‌ترین تولیدکننده طلای جهان بوده است.

طبق گزارش وبلاگ The Flying Frisby:

• از سال ۲۰۱۳ تاکنون، چین حدود ۴,۸۱۱ تن طلا تولید کرده است
• در سال ۲۰۲۴ به‌تنهایی ۳۸۰ تن (معادل ۱۰٪ تولید جهانی) استخراج کرده
• بیش از نیمی از معادن طلای داخلی آن دولتی هستند

واردات گسترده طلا و نقش بورس شانگهای

چین همچنین یکی از بزرگ‌ترین واردکنندگان طلای جهان است و در سال ۲۰۲۴ حدود ۱,۲۲۵ تن طلا وارد کرده است. عمدتاً از سوئیس، کانادا و استرالیا، با بخشی از مسیر از طریق هنگ‌کنگ.

از سال ۲۰۱۵، برداشت‌ها از بورس طلای شانگهای (SGE) جایی که خریدهای غیررسمی طلا انجام می‌شود به‌طور متوسط سالانه حدود ۱,۸۰۰ تن بوده است.

فریزبی بر اساس محاسبات خود تخمین می‌زند دولت چین حدود ۷,۲۹۴ تن طلا در اختیار دارد.

محاسبات او بر این اساس است:

• حدود ۲۳,۲۵۰ تن طلا از سال ۲۰۰۷ از طریق SGE معامله شده
• ۲,۵۰۰ تن شمش طلای اعلام‌نشده در لندن نگهداری می‌شود
• ۴,۰۰۰ تن دیگر از طریق استخراج داخلی و جواهرات خصوصی وجود دارد
• حدود ۲۳٪ از این مجموع در اختیار بانک مرکزی است

چرا چین درباره ذخایر طلای خود سکوت می‌کند؟

تحلیلگران معتقدند چین عمداً میزان واقعی ذخایر طلای خود را پنهان می‌کند، زیرا افشای زودهنگام می‌تواند استراتژی آن را تضعیف کند.

نیووِنهایس بر این باور است که بانک مرکزی چین منتظر زمانی است که وابستگی‌اش به دلار آمریکا به حداقل برسد و سپس ذخایر واقعی طلا را افشا کند. او این اقدام را نه حمله به آمریکا، بلکه «اعلام استقلال پولی» می‌داند.

بر اساس آخرین آمار، ذخایر ارزی چین در دسامبر ۲۰۲۵ حدود ۳.۴ تریلیون دلار بوده است.

یکی از سناریوها این است که بانک مرکزی چین زمانی ذخایر واقعی طلا را اعلام کند که:

• تجارت خارجی بدون دلار انجام شود
• مازاد ارزی در ارزهای غیر دلاری و طلا ذخیره شود

«جف کوری» مدیر استراتژی انرژی در شرکت Carlyle نیز به فایننشال تایمز گفته است:

«چین در حال خرید طلا به‌عنوان بخشی از استراتژی دلارزدایی است.»

سناریوی دیگر می‌تواند افشای ناگهانی ذخایر طلا در شرایط کاهش اعتماد به رنمینبی باشد.

به گفته نیوونهایس:

«ذخایر طلای بانک مرکزی می‌تواند از رنمینبی حمایت کند و در نهایت آن را به‌صورت یک‌به‌یک با طلا پشتیبانی کند.»

آیا وقت خرید طلا و بیت‌کوین است؟

رابرت کیوساکی، نویسنده کتاب «پدر پولدار، پدر بی‌پول»، دومینیک فریزبی و بسیاری از ناظران بازار توصیه کرده‌اند سرمایه‌گذاران تا حد امکان طلا و بیت‌کوین خریداری کنند (کیوساکی اخیراً به دلیل افزایش قیمت دو مورد قبلی، اتریوم را نیز توصیه کرده است).

فریزبی می‌گوید:

«سال‌هاست از همه خواسته‌ام طلا و بیت‌کوین انباشت کنند… این دو، اشکال اثبات‌شده پول غیر دولتی هستند. فکر می‌کنم هر دو نقش بسیار مهمی در آینده خواهند داشت.»

وضعیت فعلی بازار

طلا اخیراً به رکوردهای قیمتی جدیدی رسیده است؛ بسیاری این رشد را به «معامله کاهش ارزش پول» نسبت می‌دهند. سرمایه‌گذاران برای پوشش ریسک بدهی‌های دولتی و تنش‌های ژئوپلیتیک به دارایی‌های امن پناه می‌برند.

بیت‌کوین سال سخت‌تری را پشت سر گذاشته و در زمان نگارش این مقاله در محدوده ۶۸,۴۲۳ دلار معامله می‌شود. حدود یک‌سوم پایین‌تر از سال گذشته، اما همچنان نسبت به سال ۲۰۱۶ حدود ۱۶,۵۰۰٪ رشد داشته است.

فریزبی می‌نویسد:

«به همین دلیل است که هم طلا و هم بیت‌کوین را توصیه می‌کنم. هر دو ذاتاً پول هستند؛ یکی محصول طبیعت، دیگری محصول قدرت خارق‌العاده محاسبات کامپیوتری. هیچ‌کدام به شخص یا نهادی وابسته نیستند.»

ترجمه شده توسط مجله خبری نیپوتو